Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam
Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam
Giáo án học kì 2

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: lê hồng uyên
Ngày gửi: 09h:04' 06-05-2024
Dung lượng: 513.5 KB
Số lượt tải: 28
Nguồn:
Người gửi: lê hồng uyên
Ngày gửi: 09h:04' 06-05-2024
Dung lượng: 513.5 KB
Số lượt tải: 28
Số lượt thích:
0 người
BÀI 8
TRUYỆN LỊCH SỬ VÀ TIỂU THUYẾT
Tiết 97, 98, 99
Đọc hiểu văn bản:
QUANG TRUNG ĐẠI PHÁ QUÂN THANH
(Trích Hoàng Lê nhất thống chí)
- Ngô gia văn phái -
Môn học: Ngữ văn; Lớp: 8
Thời gian thực hiện: 03 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Học sinh nhận biết được thể loại truyện lịch sử và tiểu thuyết.
- Học sinh phân tích được một số yếu tố hình thức (chi tiết, cốt truyện đa tuyến và đơn
tuyến , bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ…).
- Học sinh hiểu được nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, thái độ của người kể chuyện,…)
trong truyện lịch sử và tiểu thuyết.
2. Năng lực
a. Năng lực đặc thù: năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học
- Năng lực đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại của truyện lịch sử.
+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố hình thức (chi tiết, cốt truyện đa tuyến và
đơn tuyến, bối cảnh, ngôn ngữ, nhân vật,...) của truyện, nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa,
thái độ của người kể chuyện;...) qua văn bản “Quang Trung đại phá quân Thanh” (Trích
Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô gia văn phái).
b. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Tự quyết định cách giải quyết vấn đề học tập, tự đánh giá kết quả
thực hiện nhiệm vụ, giải quyết vấn đề học tập của bạn thân và các bạn.
- Giao tiếp và hợp tác: Tăng cường khả năng đọc thể loại truyện lịch sử và tiểu thuyết,
trình bày, diễn đạt ý kiến, ý tưởng trước lớp, tổ nhóm học tập, tương tác tích cực với các
bạn trong tổ nhóm khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
3. Phẩm chất
- Yêu quê hương đất nước, tự hào về truyền thống dân tộc, cảm phục và noi theo những
tấm gương anh hùng dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học
- Máy tính, máy chiếu.
2. Học liệu:
- SGK, tài liệu tham khảo...
- Tư liệu: Tranh ảnh và phim: GV sử dụng tranh, ảnh, tranh, video liên quan.
- Phiếu học tập: HS chuẩn bị các phiếu học tập ở nhà.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (5 PHÚT)
1. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập.
2. Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.
3. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.
4. Tổ chức thực hiện:
Tổ chức cho học sinh xem video sự kiện lịch sử.
Bước 1: GV chiếu video
GV tổ chức cho HS xem video
Bước 2: GV đọc câu hỏi; học sinh xem video , suy nghĩ trả lời.
Bước 3: Sau khi GV đọc xong câu hỏi, HS có 5s để suy nghĩ và đưa ra đáp án.
Bước 4: GV công bố kết quả. HS nhận quà từ GV…
Gợi ý câu hỏi: Sự kiện lịch sử của dân tộc là Quang Trung đại phá quân Thanh.
GV trả lời, dẫn dắt vào bài mới:
Các em biết không trong lịch sử văn học trung đại Việt Nam, có một tác phẩm có
giá trị vô cùng lớn cả về phương diện lịch sử và văn chương. Đó là cuốn tiểu thuyết lịch
sử “Hoàng Lê nhất thống chí” của các tác giả Ngô gia văn phái. Cuốn tiểu thuyết chữ
Hán, thành công trên cả phương diện nội dung và nghệ thuật, tác phẩm đã khắc họa nhiều
chân dung nhân vật, phản ảnh chân thực, sinh động bức tranh lịch sử việt Nam 30 năm
cuối thế kỉ XIX và mấy năm đầu thế kỉ XX. Bằng quan điểm lịch sử trung thực, tiến bộ,
các tác giả đã đem đến cho người đọc những câu chuyện lịch sử với nhiều sự kiện trọng
đại nhất là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn do Quang Trung lãnh đạo. Tiết học hôm nay, cô
cùng các em sẽ tìm hiểu về thể loại truyện và tiểu thuyết lịch sử, và cảm nhận về vẻ đẹp
hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ và cuộc hành quân thần tốc của nghĩa
quân Tây Sơn. Những thất bại của lũ cướp nước và bán nước đã để lại bài học gì cho kẻ
phản quốc muôn đời.
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (85 PHÚT)
2.1. Đọc- Tìm hiểu chung
a. Mục tiêu:
- HS hiểu các thông tin về tác giả Ngô gia văn phái và cuốn tiểu thuyết Hoàng Lê nhất
thống chí, đọc và xác định các thông tin chính về đoạn trích.
b. Nội dung hoạt động: GV sử dụng KT đặt câu hỏi, pp nhóm dự án, HS vận dụng kĩ
năng đọc thu thập thông tin, trình bày một phút để tìm hiểu.
- HS trả lời, hoạt động cá nhân.
c. Sản phẩm: Câu trả lời cá nhân.
Trước khi trải nghiệm cùng văn bản, GV và HS cùng điểm những nét cơ bản về tác
giả, tác phẩm.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
NV1: Tìm hiểu thông tin cơ bản về tác I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
giả, tác phẩm
1. Tác giả
HS chuẩn bị các nội dung về tác giả, tác
- Thân thế: Ngô gia văn phái là một
phẩm theo PP dự án.
nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, ở
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - GV làng Tả Thanh Oai (nay là huyện Thanh
yêu cầu HS thảo luận và trình bày theo
hình thức “cặp đôi”.
- Cách thực hiện: Học sinh thảo luận nội
dung về tác giả đã chuẩn bị ở nhà và trình
bày kết quả đã chuẩn bị, một học sinh hỏi,
một học sinh thực hiện trả lời. GV làm cố
vấn.
- Hồ sơ tác giả: Trình bày hiểu biết của
em về tác giả Ngô gia văn phái ? (theo
phiếu học tập số 01, HS đã chuẩn bị ở
nhà)
PHT số 01: Tìm hiểu về nhóm tác giả:
Ngô gia văn phái
Thân thế
...........
Thời đại
..........
Tư tưởng
...........
* Đọc và tìm hiểu từ khó:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV hướng dẫn cách đọc: cần đọc to,
rành mạch, chú ý giọng đọc phù hợp ở
từng đoạn. Phân biệt lời kể và lời nhân
vật. Lời vua Quang Trung cần đọc giọng
mạnh mẽ, oai phong, quả quyết; giọng lũ
giặc hống hách, kiêu ngạo, tự mãn; Giọng
Lê Chiêu Thống run sợ, hãi hùng, ...Lời kể
cần thể hiện rõ niềm tự hào, hả hê khi kể
về chiến thắng...
- GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi HS đọc nối tiếp.
Giải thích nghĩa các từ: Trường Yên, nhân
tình, Quýnh, Doanh, Ngô Văn Sở, phương
Bắc, nội thuộc Nhĩ Hà ...
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.
HS đọc VB – Giải thích một vài từ khó.
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung
Bước 4. Chuẩn kiến thức.
* Tìm hiểu về tác phẩm” Hoàng Lê nhất
thống chí”.
PHT số 02: Tìm hiểu về tác phẩm
Hoàng Lê nhất thống chí
Hoàn cảnh sáng
.....
tác
......
Thể loại
..........
Oai, Hà Tây. Trong đó hai tác giả chính
là:
+ Ngô Thì Chí (1753-1788), làm quan
thời Lê Chiêu Thống, viết 7 hồi đầu.
+ Ngô Thì Du (1772-1840), làm quan
dưới triều nhà Nguyễn, viết 7 hồi tiếp.
+ Một tác giả khác cũng thuộc dòng họ
Ngô Thì viết 3 hồi còn lại.
- Thời đại: Cuối thời Lê đầu thời Nguyễn
- Tư tưởng: Họ là trung thần, cựu thần
chịu ơn sâu nghĩa nặng của nhà Lê, những
người ăn bổng lộc của nhà Lê và mang tư
tưởng trung quân. Nhưng đồng thời họ là
trí thức Nho học trung thực và tiến bộ.
2. Tác phẩm
a.Đọc, chú thích, tóm tắt
- Đọc
- Giải nghĩa các cụm từ: (chú ý phần chân
trang sách).
- Tóm tắt:
b. Tìm hiểu chung
* “Hoàng Lê nhất thống chí”
- Hoàn cảnh sáng tác: Được viết từ cuối
triều Lê đến đầu triều Nguyễn, vào thời
điểm Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà
cho vua Lê.
Ý nghĩa nhan đề
Nội dung
Cốt truyện
...........
...........
...........
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, thảo luận cách
chia sẻ cặp đôi
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung. GV yêu cầu đại diện 1 nhóm trình bày kết
quả thảo luận của nhóm mình theo hình
thức nhóm.
- Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung góp ý
nội dung, cách trình bày của nhóm bạn
Bước 4. Chuẩn kiến thức. GV và HS
đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của
học sinh và khả năng trình bày trước lớp,
sự ăn ý của nhóm khi thuyết trình.
- GV kết luận thông tin chính về nhóm tác
giả Ngô gia văn phái
NV2: Tìm hiểu đoạn trích “Quang
Trung đại phá quân Thanh”
*Tìm hiểu chung về đoạn trích hồi
mười bổn
Hoạt động nhóm (chia lớp thành 6 nhóm)
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:
Nhóm 1,2: Nêu vị trí đoạn trích, và bối
cảnh lịch sử của đất nước trước khi diễn
ra các sự kiện ở hồi 14 của tác phẩm?
(thực hiện Phiếu HT số 03)
PHT số 03: Vị trí- Ngôi kể- Phương
thức biểu đạt
Vị trí Ngôi Phương Ý
nghĩa
kể
thức
nhan đề
biểu
đạt
........... …… ………. ......................
Nhóm 3,4: Văn bản “Quang Trung đại
phá quân Thanh” kể về những sự kiện gì?
Các sự kiện ấy có liên quan đến những
tuyến nhân vật nào? (thực hiện Phiếu HT
số 04)
- Thể loại:
+ Là cuốn tiểu thuyết lịch sử gồm 17 hồi,
viết bằng chữ Hán theo lối chương hồi;
- Ý nghĩa nhan đề: “Hoàng Lê nhất
thống chí” có nghĩa là ghi chép về sự
thống nhất của vương triều nhà Lê
- Nội dung: phản ánh hiện thực lịch sử
đầy biến động của xã hội phong kiến Việt
Nam vào khoảng 30 năm cuối thế kỉ
XVIII và mấy năm đầu thế kỉ XIX
- Cốt truyện: Đa tuyến gồm nhiều sự
kiện đan xen.
* Đoạn trích “ Quang Trung đại phá
quân Thanh”
- Vị trí: Hồi thứ 14/ 17 hồi của tác phẩm
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + miêu tả.
- Ngôi kể: Ngôi thứ 3.
- Ý nghĩa nhan đề đoạn trích: Ca ngợi
vẻ đẹp của người anh hùng dân tộc
Nguyễn Huệ với chiến công thần tốc đập
tan quân Thanh, đồng thời thể hiện sự
thảm bại của quân tướng nhà Thanh bè lũ
xâm lược và số phận bi đát của vua tôi Lê
Chiêu Thống kẻ bán nước cầu vinh.
- Đặc điểm của truyện lịch sử có cốt
truyện đa tuyến.
- Văn bản “Quang Trung đại phá quân
Thanh” kể về 3 sự kiện chính:
+ Tướng giặc Tôn Sĩ Nghị chủ quan, hống
hách, bắt nạt triều đình vua Lê;
+ Quang Trung mang quân thần tốc ra
Bắc đánh tan quân Thanh;
+ Vua Lê cùng một số triều thần chạy trốn
lên biên giới phía Bắc.
- Cốt truyện đa tuyến qua nhân vật:
+ Tuyến nhân vật tướng giặc Tôn Sĩ Nghị
và quân Thanh: kiêu căng, hống hách, tàn
bạo.
Nhóm 5,6: Đặt tên và nêu nội dung chính
của mỗi phần trong đoạn trích? (thực hiện
phiếu HT số 05)
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ: trao đổi
với bạn về kiến thức chung về VB.
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung.
- HS báo cáo kết quả;
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu
trả lời của bạn.
+ Tuyến nhân vật Lê Chiêu Thống cùng
bọn quan lai: bất tài, nhu nhược, bán nước
cầu vinh.
+ Tuyến nhân vật anh hùng áo vải Nguyễn
Huệ- Quanh Trung: tài năng, mưu lược
cùng đội quân Tây Sơn đã đánh tan quân
Thanh, là biểu tượng cho lòng yêu nước,
chống giặc ngoại xâm của dân tộc
- Bố cục : 3 phần
Phần Đặt tên Nội
dung
Bước 4. Chuẩn kiến thức.
mỗi
chính
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
phần
kiến thức Ghi lên bảng
(1)
Tôn Sĩ Tôn Sĩ Nghị
Nghị
cảm
thấy
kiêu
chiến thắng dễ
căng,
dàng nên tỏ ra
hống
kiêu
căng
hách.
hống hách và
buông tuồng,
để mặc cho
quân
lính
cướp bóc, lộng
hành ở thành
Thăng Long.
(2)
Vua
Cuộc
hành
Quang quân thần tốc
Trung
và chiến thắng
lẫy lừng của
mang
Quang
quân ra vua
Trung
trước
Bắc.
quân Thanh.
(3)
Cuộc
Sự đại bại của
tháo
quân
chạy
tướng nhà
của lũ
Thanh và
bán
tình trạng
nước,
thảm hại
cướp
của vua tôi
nước.
Lê Chiêu
Thống
cùng cuộc
bỏ
chốn
đớn
hèn
của chúng
sang Trung
Quốc.
2.2. Đọc- hiểu văn bản
a. Mục tiêu:
- HS hiểu được nét đặc sắc về bối cảnh lịch sử của câu chuyện, phát hiện sự kiện và chi
tiết tiêu biểu để tìm hiểu tính cách nhân vật Quang Trung, Lê Chiêu Thống, Tôn Sĩ Nghị.
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm hình thức của truyện và thái độ tình cảm của nhà
văn với con người và cuộc sống trong tác phẩm.
b. Nội dung hoạt động: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: Kinh nghiệm, hiểu biết của HS.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động.
Hoạt động của GV và HS
NV1: Tìm hiểu về bối cảnh lịch sử:
Hoạt động cá nhân
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV gợi lại một số đặc điểm lịch sử của đất
nước cuối thời Hậu Lê: XHPH suy tàn,
lâm vào khủng hoảng trầm trọng, triều
đình nhà Lê mất hết vị thế và quyền lực,
quyền lực thuộc về tay chúa Trịnh, nhưng
chúa Trịnh ăn chơi sa đọa, đời sống của
nhân dân rất cơ cực. Thế kỉ XVIII, nhiều
cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra, mà đỉnh
cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn.
- Hãy nêu bối cảnh lịch sử trước hồi 14
(qua việc tìm hiểu ở nhà)? Tại sao Quang
Trung phải dẫn quân ra Bắc vào cuối năm
1788?
Bước 2: thực hiện nhiệm vụ
- HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo kết quả
- HS báo cáo kết quả;
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu
trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1. Bối cảnh lịch sử
- Đất nước ta trước tình cảnh ngàn cân treo
sợi tóc:
+ Triều đình nhà Lê càng ngày càng tỏ ra
bạc nhược, Lê Chiêu Thống do lo sợ sự lớn
mạnh của Tây Sơn, nhằm cố giữ ngai vàng
nên cho người sang cầu viện nhà Thanh.
+ Nhân cớ đó, nhà Thanh cử Tôn Sĩ Nghị
dẫn hươn 20 vạn quân kéo vào nước ta với
danh nghĩa “phù Lê diệt Tây Sơn”. Quân
Thanh kéo vào Thăng Long như chốn không
người.
+ Quân của Tây Sơn ở Thăng Long đã rút về
Tam Điệp để bảo toàn lực lượng.
->Tình hình nguy cấp, giặc Thanh đã chiếm
một vùng lãnh thổ rộng lớn, lại được sự hẫu
thuẫn của nhà Lê. Nghĩa quân Tây Sơn ở xa,
lực lượng ở ngoài Bắc rất mỏng.
=> Độc lập , tự do, chủ quyền của đất nước,
dân tộc bị đe dọa, tình thế vô cùng khókhăn
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (5 PHÚT)
1. Mục tiêu: HS làm được bài tập sau khi học xong văn bản.
2. Nội dung: HS làm việc cá nhân.
3. Sản phẩm: Câu trả lời đúng, đủ của HS.
4. Tổ chức thực hiện hoạt động.
V. THỰC HÀNH:
1) Nhiệm vụ 1: Ai thông thái hơn?
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
- GV có thể tổ chức cho HS củng cố kiến thức bài học bằng trò chơi “ Ai là triệu phú”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Hệ thống câu hỏi như sau: GV chiếu câu hỏi lên bảng
GV: Trước khi vào nội dung của tiết học này, cô mời các em hãy trả lời một số câu
hỏi trắc nghiệm bằng tò chơi: “Ai là triệu phú”.
Câu 1: Giai đoạn lịch sử nào được mệnh danh là: “Vua chẳng ra vua, bề tôi
cũng chẳng phải bề tôi”?
A. Thời Lý
C. Cuối thời Hậu Lê
B. Thời Trần
D.Thời Tiền Lê
Câu 2: Ai là người cầu cứu viện trợ từ quân Thanh, là kẻ cõng rắn cắn gà
nhà?
A. Lê Hiển Tông
C. Lê Duy Mật
B. Lê Chiêu Thống
D. Lê Dụ Tông
Câu 3: Nàng công chúa nào là nhân vật lịch sử nổi tiếng - người thông minh
từ bé, diện mạo thanh tú, bản tính thùy mị, dịu dàng?
A. Ngọc Hân công chúa
C. Công chúa Huyền Trân
B. Lý Chiêu Hoàng
D. An Tư công chúa
Câu 4: Triều đại nào kéo dài nhất lịch sử phong kiến Việt Nam.
A. Thời nhà Lý
B. Thời nhà Hồ
B. Thời nhà Trần
C. Thời Hậu Lê
Câu 5: Trịnh – Nguyễn phân tranh bất phân thắng bại chọn Sông Gianh nào
làm ranh giới giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài?
A. Đúng
B. Sai
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
GV trình chiếu.
HS:
- Nhận nhiệm vụ.
- Quan sát, lắng nghe và suy nghĩ cá nhân để đưa ra câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV mời một vài HS xung phong trả lời câu hỏi.
HS trả lời câu hỏi 1, 2…
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV):
- Nhận xét câu trả lời của HS, bổ sung thêm thông tin (nếu cần)
Câu 1: “Quang Trung đại phá quân Thanh” trích hồi thứ bao nhiêu của tác phẩm
“Hoàng Lê nhất thống chí”?
A. Hồi 12.
B. Hồi 13.
C. Hồi 14.
D. Hồi 15.
Câu 2: “Hoàng Lê nhất thống chí” thuộc thể loại truyện lịch sử có cốt truyện đa
tuyến. Nhận định trên đúng hay sai?
A. Đúng
B. Sai
Câu 3: Nguyễn Huệ cùng đại binh tiến đánh trận NGọc Hồi vào khoảng thời gian nào?
A. Ngày 25 tháng chạp năm 1788
B. Ngày 29 tháng chạp năm 1788
C. Ngày mùng 3 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789)
D. Sáng sớm ngày mùng 5 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789)
Câu 4: Tại sao tác giả trung thành với nhà Lê nhưng viết chân thực về Quang Trung như
vậy?
A. Vì họ tôn trọng lịch sử và ý thức dân tộc.
B. Vì họ luôn ủng hộ kẻ mạnh.
C. Vì họ không yêu nước.
D. Vì họ không có ý thức dân tộc.
Câu 5: Hoàng Lê nhất thống chí xây dựng hình ảnh vua Quang Trung như thế nào?
A. Hành động mạnh mẽ, quyết đoán.
B. Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình.
C. Tài thao lược, lãnh đạo tài tình, phi thường.
D. Tất cả các đáp án trên đều đúng.
2) Nhiệm vụ 2: Vẽ bản đồ tư duy về bài học
Bước 1: GV giao nhiệm vụ
Yêu cầu: HS về nhà vẽ sơ đồ tư duy kiến thức về tác phẩm: tác giả, tìm hiểu chung, nội
dung và nghệ thuật.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS về nhà thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Gợi ý sản phẩm
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (25 PHÚT)
1. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết tình huống trong thực tiễn.
2. Nội dung: Trả lời câu hỏi về tình huống thực tiễn rút ra từ bài học.
3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
4. Tổ chức thực hiện.
Thu hoạch qua sưu tầm và vận dụng ngoài giờ học
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
1. Bài tập 1: Chia sẻ
Yêu cầu: Để viết bài giới thiệu về nhân vật Quang Trung trong văn bản“Quang Trung
đại phá quân Thanh” em sẽ nêu những ý chính nào?
2. Bài tập 2: Dự án đọc hiểu VB
- Nhóm 1: Tập làm hoạ sĩ
Yêu cầu: HS vẽ tranh minh hoạ nội dung nội dung về nhân vật Quang Trung, nghĩa quân
Tây Sơn trong văn bản“Quang Trung đại phá quân Thanh” (Trích Hoàng Lê nhất thống
chí, Ngô gia văn phái).
- Nhóm 2: Tập làm hoạt cảnh
Yêu cầu: HS có thể đọc/ diễn kịch (sân khấu hóa) một đoạn trích trong văn bản “Quang
Trung đại phá quân Thanh” (Trích Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô gia văn phái)
Lưu ý: GV chọn 1 số HS tiêu biểu có năng khiếu thích hợp phụ trách 2 nhóm, sau đó cho
các HS khác tự nguyện đăng kí làm thành viên một trong hai nhóm.
Cố gắng cân đối thành viên hai nhóm. Nếu lớp đông, có thể mỗi nhóm lớn chia làm 2
nhóm nhỏ hơn để dễ hoạt động nhóm.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ, thảo luận để hoàn thành các bài tập.
- GV khích lệ, giúp đỡ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV gọi một vài HS chia sẻ về bài tập 2.
- Bài tập 2: Dự án
GV gọi đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm học tập. (Nếu không đủ thời gian thì có thể
để HS báo cáo vào tiết học buổi chiều hoặc tiết học chuyên đề 2 Sân khấu hoá tác phẩm
văn học).
Bước 4: Kết luận, nhận định
Gợi ý
1. Bài tập 1:
* Mở bài: giới thiệu chung về nhân vật Quang Trung trong đoạn trích “Quang Trung đại
phá quân Thanh”.
* Thân bài:
- Nhân vật Quang Trung trong đoạn trích:
+ Quang Trung nghe quân Thanh vào Thăng Long, tự mình đốc suất đại binh, cả thủy
lẫn bộ ra đi.
+ Quang Trung cho vời người cống sĩ La Sơn là Nguyễn Thiếp vào hỏi chuyện đánh
giặc.
+ Quang Trung tuyển mộ binh lính ở Nghệ An, duyệt binh ở doanh trấn, sắp xếp lại
đội hình quân binh.
+ Quang Trung cưỡi voi ra yên ủi quân lính, truyền cho tất cả mọi người nghe lệnh, rồi
dụ họ.
+ Quang Trung sai người mở tiệc khao quân, chia quân sĩ làm năm đạo.
+ Quang Trung trực tiếp chỉ huy quân lính đánh giặc.
+ Quang Trung tiến binh đến Thăng Long rồi kéo vào thành.
- Từ đó nhận xét về nhân vật Quang Trung:
+ Có hành động mạnh mẽ, quyết đoán.
+ Sáng suốt, có tầm nhìn xa trông rộng.
+ Có mưu lược và tài dụng binh.
+ Oai phong trong chiến trận.
- Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của tác giả:
+ Kết hợp tự sự, miêu tả qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động làm bật lên nhân vật Quang
Trung rất chân thực vừa tài năng lại vừa lẫm liệt, anh dũng.
+ Giọng văn đầy phấn chấn, xen lẫn tự hào, khắc họa vẻ đẹp của hình tượng người anh
hùng dân tộc, linh hồn của chiến công vĩ đại.
*Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc của bản thân đối với vua Quang Trung.
2. Bài tập 2: HS thực hiện dự án.
Tham khảo một số sản phẩm theo link sau:
- Video kịch về đoạn trích “Quang Trung đại phá quân Thanh”:
https://youtu.be/lAOVqk60yz8?si=SVI0ZMcjIIwwFVsM
- Tranh vẽ về đoạn trích: “Quang Trung đại phá quân Thanh”
HS tham khảo một số hình ảnh sau:
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (5 PHÚT)
- Hoàn thiện các nội dung đã học trong bài;
- Chuẩn bị tìm đọc tiểu thuyết “Đôn Ki-hô-tê” của nhà văn Xéc-van-tét, chuẩn bị các
phiếu HT, câu hỏi chính trong VB “Đánh nhau với cối xay gió” (Trích Đôn Ki-hô-tê
Xéc-van-tét).
TRUYỆN LỊCH SỬ VÀ TIỂU THUYẾT
Tiết 97, 98, 99
Đọc hiểu văn bản:
QUANG TRUNG ĐẠI PHÁ QUÂN THANH
(Trích Hoàng Lê nhất thống chí)
- Ngô gia văn phái -
Môn học: Ngữ văn; Lớp: 8
Thời gian thực hiện: 03 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Học sinh nhận biết được thể loại truyện lịch sử và tiểu thuyết.
- Học sinh phân tích được một số yếu tố hình thức (chi tiết, cốt truyện đa tuyến và đơn
tuyến , bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ…).
- Học sinh hiểu được nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa, thái độ của người kể chuyện,…)
trong truyện lịch sử và tiểu thuyết.
2. Năng lực
a. Năng lực đặc thù: năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học
- Năng lực đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại của truyện lịch sử.
+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố hình thức (chi tiết, cốt truyện đa tuyến và
đơn tuyến, bối cảnh, ngôn ngữ, nhân vật,...) của truyện, nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa,
thái độ của người kể chuyện;...) qua văn bản “Quang Trung đại phá quân Thanh” (Trích
Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô gia văn phái).
b. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Tự quyết định cách giải quyết vấn đề học tập, tự đánh giá kết quả
thực hiện nhiệm vụ, giải quyết vấn đề học tập của bạn thân và các bạn.
- Giao tiếp và hợp tác: Tăng cường khả năng đọc thể loại truyện lịch sử và tiểu thuyết,
trình bày, diễn đạt ý kiến, ý tưởng trước lớp, tổ nhóm học tập, tương tác tích cực với các
bạn trong tổ nhóm khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
3. Phẩm chất
- Yêu quê hương đất nước, tự hào về truyền thống dân tộc, cảm phục và noi theo những
tấm gương anh hùng dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học
- Máy tính, máy chiếu.
2. Học liệu:
- SGK, tài liệu tham khảo...
- Tư liệu: Tranh ảnh và phim: GV sử dụng tranh, ảnh, tranh, video liên quan.
- Phiếu học tập: HS chuẩn bị các phiếu học tập ở nhà.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (5 PHÚT)
1. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập.
2. Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.
3. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.
4. Tổ chức thực hiện:
Tổ chức cho học sinh xem video sự kiện lịch sử.
Bước 1: GV chiếu video
GV tổ chức cho HS xem video
Bước 2: GV đọc câu hỏi; học sinh xem video , suy nghĩ trả lời.
Bước 3: Sau khi GV đọc xong câu hỏi, HS có 5s để suy nghĩ và đưa ra đáp án.
Bước 4: GV công bố kết quả. HS nhận quà từ GV…
Gợi ý câu hỏi: Sự kiện lịch sử của dân tộc là Quang Trung đại phá quân Thanh.
GV trả lời, dẫn dắt vào bài mới:
Các em biết không trong lịch sử văn học trung đại Việt Nam, có một tác phẩm có
giá trị vô cùng lớn cả về phương diện lịch sử và văn chương. Đó là cuốn tiểu thuyết lịch
sử “Hoàng Lê nhất thống chí” của các tác giả Ngô gia văn phái. Cuốn tiểu thuyết chữ
Hán, thành công trên cả phương diện nội dung và nghệ thuật, tác phẩm đã khắc họa nhiều
chân dung nhân vật, phản ảnh chân thực, sinh động bức tranh lịch sử việt Nam 30 năm
cuối thế kỉ XIX và mấy năm đầu thế kỉ XX. Bằng quan điểm lịch sử trung thực, tiến bộ,
các tác giả đã đem đến cho người đọc những câu chuyện lịch sử với nhiều sự kiện trọng
đại nhất là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn do Quang Trung lãnh đạo. Tiết học hôm nay, cô
cùng các em sẽ tìm hiểu về thể loại truyện và tiểu thuyết lịch sử, và cảm nhận về vẻ đẹp
hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ và cuộc hành quân thần tốc của nghĩa
quân Tây Sơn. Những thất bại của lũ cướp nước và bán nước đã để lại bài học gì cho kẻ
phản quốc muôn đời.
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (85 PHÚT)
2.1. Đọc- Tìm hiểu chung
a. Mục tiêu:
- HS hiểu các thông tin về tác giả Ngô gia văn phái và cuốn tiểu thuyết Hoàng Lê nhất
thống chí, đọc và xác định các thông tin chính về đoạn trích.
b. Nội dung hoạt động: GV sử dụng KT đặt câu hỏi, pp nhóm dự án, HS vận dụng kĩ
năng đọc thu thập thông tin, trình bày một phút để tìm hiểu.
- HS trả lời, hoạt động cá nhân.
c. Sản phẩm: Câu trả lời cá nhân.
Trước khi trải nghiệm cùng văn bản, GV và HS cùng điểm những nét cơ bản về tác
giả, tác phẩm.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
NV1: Tìm hiểu thông tin cơ bản về tác I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
giả, tác phẩm
1. Tác giả
HS chuẩn bị các nội dung về tác giả, tác
- Thân thế: Ngô gia văn phái là một
phẩm theo PP dự án.
nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, ở
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - GV làng Tả Thanh Oai (nay là huyện Thanh
yêu cầu HS thảo luận và trình bày theo
hình thức “cặp đôi”.
- Cách thực hiện: Học sinh thảo luận nội
dung về tác giả đã chuẩn bị ở nhà và trình
bày kết quả đã chuẩn bị, một học sinh hỏi,
một học sinh thực hiện trả lời. GV làm cố
vấn.
- Hồ sơ tác giả: Trình bày hiểu biết của
em về tác giả Ngô gia văn phái ? (theo
phiếu học tập số 01, HS đã chuẩn bị ở
nhà)
PHT số 01: Tìm hiểu về nhóm tác giả:
Ngô gia văn phái
Thân thế
...........
Thời đại
..........
Tư tưởng
...........
* Đọc và tìm hiểu từ khó:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV hướng dẫn cách đọc: cần đọc to,
rành mạch, chú ý giọng đọc phù hợp ở
từng đoạn. Phân biệt lời kể và lời nhân
vật. Lời vua Quang Trung cần đọc giọng
mạnh mẽ, oai phong, quả quyết; giọng lũ
giặc hống hách, kiêu ngạo, tự mãn; Giọng
Lê Chiêu Thống run sợ, hãi hùng, ...Lời kể
cần thể hiện rõ niềm tự hào, hả hê khi kể
về chiến thắng...
- GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi HS đọc nối tiếp.
Giải thích nghĩa các từ: Trường Yên, nhân
tình, Quýnh, Doanh, Ngô Văn Sở, phương
Bắc, nội thuộc Nhĩ Hà ...
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.
HS đọc VB – Giải thích một vài từ khó.
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung
Bước 4. Chuẩn kiến thức.
* Tìm hiểu về tác phẩm” Hoàng Lê nhất
thống chí”.
PHT số 02: Tìm hiểu về tác phẩm
Hoàng Lê nhất thống chí
Hoàn cảnh sáng
.....
tác
......
Thể loại
..........
Oai, Hà Tây. Trong đó hai tác giả chính
là:
+ Ngô Thì Chí (1753-1788), làm quan
thời Lê Chiêu Thống, viết 7 hồi đầu.
+ Ngô Thì Du (1772-1840), làm quan
dưới triều nhà Nguyễn, viết 7 hồi tiếp.
+ Một tác giả khác cũng thuộc dòng họ
Ngô Thì viết 3 hồi còn lại.
- Thời đại: Cuối thời Lê đầu thời Nguyễn
- Tư tưởng: Họ là trung thần, cựu thần
chịu ơn sâu nghĩa nặng của nhà Lê, những
người ăn bổng lộc của nhà Lê và mang tư
tưởng trung quân. Nhưng đồng thời họ là
trí thức Nho học trung thực và tiến bộ.
2. Tác phẩm
a.Đọc, chú thích, tóm tắt
- Đọc
- Giải nghĩa các cụm từ: (chú ý phần chân
trang sách).
- Tóm tắt:
b. Tìm hiểu chung
* “Hoàng Lê nhất thống chí”
- Hoàn cảnh sáng tác: Được viết từ cuối
triều Lê đến đầu triều Nguyễn, vào thời
điểm Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà
cho vua Lê.
Ý nghĩa nhan đề
Nội dung
Cốt truyện
...........
...........
...........
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, thảo luận cách
chia sẻ cặp đôi
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung. GV yêu cầu đại diện 1 nhóm trình bày kết
quả thảo luận của nhóm mình theo hình
thức nhóm.
- Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung góp ý
nội dung, cách trình bày của nhóm bạn
Bước 4. Chuẩn kiến thức. GV và HS
đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của
học sinh và khả năng trình bày trước lớp,
sự ăn ý của nhóm khi thuyết trình.
- GV kết luận thông tin chính về nhóm tác
giả Ngô gia văn phái
NV2: Tìm hiểu đoạn trích “Quang
Trung đại phá quân Thanh”
*Tìm hiểu chung về đoạn trích hồi
mười bổn
Hoạt động nhóm (chia lớp thành 6 nhóm)
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:
Nhóm 1,2: Nêu vị trí đoạn trích, và bối
cảnh lịch sử của đất nước trước khi diễn
ra các sự kiện ở hồi 14 của tác phẩm?
(thực hiện Phiếu HT số 03)
PHT số 03: Vị trí- Ngôi kể- Phương
thức biểu đạt
Vị trí Ngôi Phương Ý
nghĩa
kể
thức
nhan đề
biểu
đạt
........... …… ………. ......................
Nhóm 3,4: Văn bản “Quang Trung đại
phá quân Thanh” kể về những sự kiện gì?
Các sự kiện ấy có liên quan đến những
tuyến nhân vật nào? (thực hiện Phiếu HT
số 04)
- Thể loại:
+ Là cuốn tiểu thuyết lịch sử gồm 17 hồi,
viết bằng chữ Hán theo lối chương hồi;
- Ý nghĩa nhan đề: “Hoàng Lê nhất
thống chí” có nghĩa là ghi chép về sự
thống nhất của vương triều nhà Lê
- Nội dung: phản ánh hiện thực lịch sử
đầy biến động của xã hội phong kiến Việt
Nam vào khoảng 30 năm cuối thế kỉ
XVIII và mấy năm đầu thế kỉ XIX
- Cốt truyện: Đa tuyến gồm nhiều sự
kiện đan xen.
* Đoạn trích “ Quang Trung đại phá
quân Thanh”
- Vị trí: Hồi thứ 14/ 17 hồi của tác phẩm
- Phương thức biểu đạt: Tự sự + miêu tả.
- Ngôi kể: Ngôi thứ 3.
- Ý nghĩa nhan đề đoạn trích: Ca ngợi
vẻ đẹp của người anh hùng dân tộc
Nguyễn Huệ với chiến công thần tốc đập
tan quân Thanh, đồng thời thể hiện sự
thảm bại của quân tướng nhà Thanh bè lũ
xâm lược và số phận bi đát của vua tôi Lê
Chiêu Thống kẻ bán nước cầu vinh.
- Đặc điểm của truyện lịch sử có cốt
truyện đa tuyến.
- Văn bản “Quang Trung đại phá quân
Thanh” kể về 3 sự kiện chính:
+ Tướng giặc Tôn Sĩ Nghị chủ quan, hống
hách, bắt nạt triều đình vua Lê;
+ Quang Trung mang quân thần tốc ra
Bắc đánh tan quân Thanh;
+ Vua Lê cùng một số triều thần chạy trốn
lên biên giới phía Bắc.
- Cốt truyện đa tuyến qua nhân vật:
+ Tuyến nhân vật tướng giặc Tôn Sĩ Nghị
và quân Thanh: kiêu căng, hống hách, tàn
bạo.
Nhóm 5,6: Đặt tên và nêu nội dung chính
của mỗi phần trong đoạn trích? (thực hiện
phiếu HT số 05)
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ: trao đổi
với bạn về kiến thức chung về VB.
Bước 3. Nhận xét sản phẩm, bổ sung.
- HS báo cáo kết quả;
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu
trả lời của bạn.
+ Tuyến nhân vật Lê Chiêu Thống cùng
bọn quan lai: bất tài, nhu nhược, bán nước
cầu vinh.
+ Tuyến nhân vật anh hùng áo vải Nguyễn
Huệ- Quanh Trung: tài năng, mưu lược
cùng đội quân Tây Sơn đã đánh tan quân
Thanh, là biểu tượng cho lòng yêu nước,
chống giặc ngoại xâm của dân tộc
- Bố cục : 3 phần
Phần Đặt tên Nội
dung
Bước 4. Chuẩn kiến thức.
mỗi
chính
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
phần
kiến thức Ghi lên bảng
(1)
Tôn Sĩ Tôn Sĩ Nghị
Nghị
cảm
thấy
kiêu
chiến thắng dễ
căng,
dàng nên tỏ ra
hống
kiêu
căng
hách.
hống hách và
buông tuồng,
để mặc cho
quân
lính
cướp bóc, lộng
hành ở thành
Thăng Long.
(2)
Vua
Cuộc
hành
Quang quân thần tốc
Trung
và chiến thắng
lẫy lừng của
mang
Quang
quân ra vua
Trung
trước
Bắc.
quân Thanh.
(3)
Cuộc
Sự đại bại của
tháo
quân
chạy
tướng nhà
của lũ
Thanh và
bán
tình trạng
nước,
thảm hại
cướp
của vua tôi
nước.
Lê Chiêu
Thống
cùng cuộc
bỏ
chốn
đớn
hèn
của chúng
sang Trung
Quốc.
2.2. Đọc- hiểu văn bản
a. Mục tiêu:
- HS hiểu được nét đặc sắc về bối cảnh lịch sử của câu chuyện, phát hiện sự kiện và chi
tiết tiêu biểu để tìm hiểu tính cách nhân vật Quang Trung, Lê Chiêu Thống, Tôn Sĩ Nghị.
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm hình thức của truyện và thái độ tình cảm của nhà
văn với con người và cuộc sống trong tác phẩm.
b. Nội dung hoạt động: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: Kinh nghiệm, hiểu biết của HS.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động.
Hoạt động của GV và HS
NV1: Tìm hiểu về bối cảnh lịch sử:
Hoạt động cá nhân
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV gợi lại một số đặc điểm lịch sử của đất
nước cuối thời Hậu Lê: XHPH suy tàn,
lâm vào khủng hoảng trầm trọng, triều
đình nhà Lê mất hết vị thế và quyền lực,
quyền lực thuộc về tay chúa Trịnh, nhưng
chúa Trịnh ăn chơi sa đọa, đời sống của
nhân dân rất cơ cực. Thế kỉ XVIII, nhiều
cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra, mà đỉnh
cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn.
- Hãy nêu bối cảnh lịch sử trước hồi 14
(qua việc tìm hiểu ở nhà)? Tại sao Quang
Trung phải dẫn quân ra Bắc vào cuối năm
1788?
Bước 2: thực hiện nhiệm vụ
- HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo kết quả
- HS báo cáo kết quả;
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu
trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại
kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1. Bối cảnh lịch sử
- Đất nước ta trước tình cảnh ngàn cân treo
sợi tóc:
+ Triều đình nhà Lê càng ngày càng tỏ ra
bạc nhược, Lê Chiêu Thống do lo sợ sự lớn
mạnh của Tây Sơn, nhằm cố giữ ngai vàng
nên cho người sang cầu viện nhà Thanh.
+ Nhân cớ đó, nhà Thanh cử Tôn Sĩ Nghị
dẫn hươn 20 vạn quân kéo vào nước ta với
danh nghĩa “phù Lê diệt Tây Sơn”. Quân
Thanh kéo vào Thăng Long như chốn không
người.
+ Quân của Tây Sơn ở Thăng Long đã rút về
Tam Điệp để bảo toàn lực lượng.
->Tình hình nguy cấp, giặc Thanh đã chiếm
một vùng lãnh thổ rộng lớn, lại được sự hẫu
thuẫn của nhà Lê. Nghĩa quân Tây Sơn ở xa,
lực lượng ở ngoài Bắc rất mỏng.
=> Độc lập , tự do, chủ quyền của đất nước,
dân tộc bị đe dọa, tình thế vô cùng khókhăn
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (5 PHÚT)
1. Mục tiêu: HS làm được bài tập sau khi học xong văn bản.
2. Nội dung: HS làm việc cá nhân.
3. Sản phẩm: Câu trả lời đúng, đủ của HS.
4. Tổ chức thực hiện hoạt động.
V. THỰC HÀNH:
1) Nhiệm vụ 1: Ai thông thái hơn?
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
- GV có thể tổ chức cho HS củng cố kiến thức bài học bằng trò chơi “ Ai là triệu phú”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Hệ thống câu hỏi như sau: GV chiếu câu hỏi lên bảng
GV: Trước khi vào nội dung của tiết học này, cô mời các em hãy trả lời một số câu
hỏi trắc nghiệm bằng tò chơi: “Ai là triệu phú”.
Câu 1: Giai đoạn lịch sử nào được mệnh danh là: “Vua chẳng ra vua, bề tôi
cũng chẳng phải bề tôi”?
A. Thời Lý
C. Cuối thời Hậu Lê
B. Thời Trần
D.Thời Tiền Lê
Câu 2: Ai là người cầu cứu viện trợ từ quân Thanh, là kẻ cõng rắn cắn gà
nhà?
A. Lê Hiển Tông
C. Lê Duy Mật
B. Lê Chiêu Thống
D. Lê Dụ Tông
Câu 3: Nàng công chúa nào là nhân vật lịch sử nổi tiếng - người thông minh
từ bé, diện mạo thanh tú, bản tính thùy mị, dịu dàng?
A. Ngọc Hân công chúa
C. Công chúa Huyền Trân
B. Lý Chiêu Hoàng
D. An Tư công chúa
Câu 4: Triều đại nào kéo dài nhất lịch sử phong kiến Việt Nam.
A. Thời nhà Lý
B. Thời nhà Hồ
B. Thời nhà Trần
C. Thời Hậu Lê
Câu 5: Trịnh – Nguyễn phân tranh bất phân thắng bại chọn Sông Gianh nào
làm ranh giới giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài?
A. Đúng
B. Sai
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
GV trình chiếu.
HS:
- Nhận nhiệm vụ.
- Quan sát, lắng nghe và suy nghĩ cá nhân để đưa ra câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV mời một vài HS xung phong trả lời câu hỏi.
HS trả lời câu hỏi 1, 2…
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV):
- Nhận xét câu trả lời của HS, bổ sung thêm thông tin (nếu cần)
Câu 1: “Quang Trung đại phá quân Thanh” trích hồi thứ bao nhiêu của tác phẩm
“Hoàng Lê nhất thống chí”?
A. Hồi 12.
B. Hồi 13.
C. Hồi 14.
D. Hồi 15.
Câu 2: “Hoàng Lê nhất thống chí” thuộc thể loại truyện lịch sử có cốt truyện đa
tuyến. Nhận định trên đúng hay sai?
A. Đúng
B. Sai
Câu 3: Nguyễn Huệ cùng đại binh tiến đánh trận NGọc Hồi vào khoảng thời gian nào?
A. Ngày 25 tháng chạp năm 1788
B. Ngày 29 tháng chạp năm 1788
C. Ngày mùng 3 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789)
D. Sáng sớm ngày mùng 5 tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789)
Câu 4: Tại sao tác giả trung thành với nhà Lê nhưng viết chân thực về Quang Trung như
vậy?
A. Vì họ tôn trọng lịch sử và ý thức dân tộc.
B. Vì họ luôn ủng hộ kẻ mạnh.
C. Vì họ không yêu nước.
D. Vì họ không có ý thức dân tộc.
Câu 5: Hoàng Lê nhất thống chí xây dựng hình ảnh vua Quang Trung như thế nào?
A. Hành động mạnh mẽ, quyết đoán.
B. Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình.
C. Tài thao lược, lãnh đạo tài tình, phi thường.
D. Tất cả các đáp án trên đều đúng.
2) Nhiệm vụ 2: Vẽ bản đồ tư duy về bài học
Bước 1: GV giao nhiệm vụ
Yêu cầu: HS về nhà vẽ sơ đồ tư duy kiến thức về tác phẩm: tác giả, tìm hiểu chung, nội
dung và nghệ thuật.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS về nhà thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Bước 4: Kết luận, nhận định
Gợi ý sản phẩm
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (25 PHÚT)
1. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết tình huống trong thực tiễn.
2. Nội dung: Trả lời câu hỏi về tình huống thực tiễn rút ra từ bài học.
3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
4. Tổ chức thực hiện.
Thu hoạch qua sưu tầm và vận dụng ngoài giờ học
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
1. Bài tập 1: Chia sẻ
Yêu cầu: Để viết bài giới thiệu về nhân vật Quang Trung trong văn bản“Quang Trung
đại phá quân Thanh” em sẽ nêu những ý chính nào?
2. Bài tập 2: Dự án đọc hiểu VB
- Nhóm 1: Tập làm hoạ sĩ
Yêu cầu: HS vẽ tranh minh hoạ nội dung nội dung về nhân vật Quang Trung, nghĩa quân
Tây Sơn trong văn bản“Quang Trung đại phá quân Thanh” (Trích Hoàng Lê nhất thống
chí, Ngô gia văn phái).
- Nhóm 2: Tập làm hoạt cảnh
Yêu cầu: HS có thể đọc/ diễn kịch (sân khấu hóa) một đoạn trích trong văn bản “Quang
Trung đại phá quân Thanh” (Trích Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô gia văn phái)
Lưu ý: GV chọn 1 số HS tiêu biểu có năng khiếu thích hợp phụ trách 2 nhóm, sau đó cho
các HS khác tự nguyện đăng kí làm thành viên một trong hai nhóm.
Cố gắng cân đối thành viên hai nhóm. Nếu lớp đông, có thể mỗi nhóm lớn chia làm 2
nhóm nhỏ hơn để dễ hoạt động nhóm.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ, thảo luận để hoàn thành các bài tập.
- GV khích lệ, giúp đỡ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV gọi một vài HS chia sẻ về bài tập 2.
- Bài tập 2: Dự án
GV gọi đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm học tập. (Nếu không đủ thời gian thì có thể
để HS báo cáo vào tiết học buổi chiều hoặc tiết học chuyên đề 2 Sân khấu hoá tác phẩm
văn học).
Bước 4: Kết luận, nhận định
Gợi ý
1. Bài tập 1:
* Mở bài: giới thiệu chung về nhân vật Quang Trung trong đoạn trích “Quang Trung đại
phá quân Thanh”.
* Thân bài:
- Nhân vật Quang Trung trong đoạn trích:
+ Quang Trung nghe quân Thanh vào Thăng Long, tự mình đốc suất đại binh, cả thủy
lẫn bộ ra đi.
+ Quang Trung cho vời người cống sĩ La Sơn là Nguyễn Thiếp vào hỏi chuyện đánh
giặc.
+ Quang Trung tuyển mộ binh lính ở Nghệ An, duyệt binh ở doanh trấn, sắp xếp lại
đội hình quân binh.
+ Quang Trung cưỡi voi ra yên ủi quân lính, truyền cho tất cả mọi người nghe lệnh, rồi
dụ họ.
+ Quang Trung sai người mở tiệc khao quân, chia quân sĩ làm năm đạo.
+ Quang Trung trực tiếp chỉ huy quân lính đánh giặc.
+ Quang Trung tiến binh đến Thăng Long rồi kéo vào thành.
- Từ đó nhận xét về nhân vật Quang Trung:
+ Có hành động mạnh mẽ, quyết đoán.
+ Sáng suốt, có tầm nhìn xa trông rộng.
+ Có mưu lược và tài dụng binh.
+ Oai phong trong chiến trận.
- Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của tác giả:
+ Kết hợp tự sự, miêu tả qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động làm bật lên nhân vật Quang
Trung rất chân thực vừa tài năng lại vừa lẫm liệt, anh dũng.
+ Giọng văn đầy phấn chấn, xen lẫn tự hào, khắc họa vẻ đẹp của hình tượng người anh
hùng dân tộc, linh hồn của chiến công vĩ đại.
*Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc của bản thân đối với vua Quang Trung.
2. Bài tập 2: HS thực hiện dự án.
Tham khảo một số sản phẩm theo link sau:
- Video kịch về đoạn trích “Quang Trung đại phá quân Thanh”:
https://youtu.be/lAOVqk60yz8?si=SVI0ZMcjIIwwFVsM
- Tranh vẽ về đoạn trích: “Quang Trung đại phá quân Thanh”
HS tham khảo một số hình ảnh sau:
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (5 PHÚT)
- Hoàn thiện các nội dung đã học trong bài;
- Chuẩn bị tìm đọc tiểu thuyết “Đôn Ki-hô-tê” của nhà văn Xéc-van-tét, chuẩn bị các
phiếu HT, câu hỏi chính trong VB “Đánh nhau với cối xay gió” (Trích Đôn Ki-hô-tê
Xéc-van-tét).
 





